Gospodarka przestrzenna na morzu zajmuje się ustaleniem, gdzie i ewentualnie kiedy może być realizowane działalność człowieka na morzu. W ten sposób umożliwia się efektywne i zrównoważone użytkowanie przestrzeni. Gospodarka przestrzenna tworzy ramy równowagi interesów konkurujących działalności człowieka na morzu oraz podejścia do wpływu tych działalności na środowisko morskie.

Dalsze korzyści gospodarki przestrzennej na morzu stanowią:

  • zmniejszenie konfliktów między sektorami gospodarki i stworzenie synergii między różnymi funkcjami;
  • wspieranie inwestycji poprzez wprowadzenie przewidywalności, przejrzystości i jasnych reguł. Sprzyja to rozwojowi wykorzystania odnawialnych źródeł energii i sieci energetycznych, tworzeniu chronionych obszarów morskich oraz inwestycjom w ropę i gaz ziemny.

Zadania Polsko-Niemieckiego Komitetu ds. Gospodarki Przestrzennej w dziedzinie gospodarki przestrzennej na morzu

Celem wsparcia wymiany informacji o zagospodarowaniu przestrzennym obszarów morskich między Polską a Niemcami Komitet ds. Gospodarki Przestrzennej Polsko-Niemieckiej Komisji Międzyrządowej ds. Współpracy Regionalnej i Przygranicznej na swoim XIII posiedzeniu, które odbyło się w Berlinie w dniach 20-21 października 2014 r., postanowił utworzyć grupę roboczą ds. zagospodarowania przestrzennego obszarów morskich.

Cele grupy roboczej to:

  • wymiana informacji na temat strategii planowania przestrzennego na morzu w obu państwach,
  • intensyfikacja transgranicznych konsultacji w sprawie planowania przestrzennego na obszarach morskich,
  • utrwalenie współpracy ponad formalne procedury konsultacji.

Spotkania grupy roboczej ds. zagospodarowania przestrzennego obszarów morskich

Dotąd odbyło się sześć spotkań grupy:

  • w Szczecinie w dniach 30-31 marca 2015 r.
  • w Hamburgu w dniach 18-19 listopada 2015 r.
  • w Warszawie, w dniach 26-27 kwietnia 2016 r.
  • w Berlinie, w dniach 30-31 stycznia 2017 r.
  • w Warszawie, w dniach 17-18 października 2017 r.
  • w Berlinie, w dniu 29 stycznia 2020 r.

Podmioty reprezentowane w grupie roboczej

W grupie roboczej reprezentowane są organy odpowiedzialne za zagospodarowanie przestrzenne obszarów morskich.

Ze strony niemieckiej:

  • władze federalne:
    • Federalne Ministerstwo Spraw Wewnętrznych, Budownictwa i Ojczyzny (BMI)​
    • Federalny Urząd Żeglugi Morskiej i Hydrografii (BSH)
  • kraje związkowe:
    • Ministerstwo Energii, Infrastruktury i Rozwoju Kraju Meklemburgii-Pomorza Przedniego
    • Kancelaria Stanu Kraju Szlezwik-Holsztyn

Ze strony polskiej:

  • Ministerstwo Infrastruktury (MI)
  • Urzędy Morskie w:
    • Szczecinie
    • Gdyni

Federalne Ministerstwo Spraw Wewnętrznych, Budownictwa i Ojczyzny oraz Ministerstwo Infrastruktury delegują współprzewodniczących grupy roboczej.

Ramy prawne gospodarki przestrzennej na morzu

Poniżej podsumowano ramy prawne gospodarki przestrzennej na morzu na poziomie europejskim i krajowym.

Dyrektywa UE ustanawiająca ramy planowania przestrzennego obszarów morskich

W dniu 23 lipca 2014 r. Parlament Europejski i rada Europejska uchwaliły Dyrektywę ustanawiającą ramy planowania przestrzennego obszarów morskich (Dyrektywa 2014/89/UE). Jest to pierwszy instrument prawny Unii Europejskiej, którego przedmiotem jest planowanie przestrzenne. Zgodnie z zasadą pomocniczości państwa członkowskie nadal planują według swojego prawa wewnętrznego. Dyrektywa przewiduje jednak, że przyjmowane plany powinny odpowiadać pewnym wymogom minimalnym. Przede wszystkim państwa członkowskie zobowiązują się do transgranicznej współpracy. Pozwala to zmniejszyć potencjał konfliktów oraz umożliwia lepszą koordynację i może ułatwiać inwestowanie. To wymaga, aby państwa członkowskie ustaliły na szczeblu krajowym użytkowanie „ich” części obszarów morskich. Te zamiary użytkowania muszą być omówione i uzgodnione z wszystkimi zainteresowanymi państwami członkowskimi.

Transpozycja Dyrektywy do prawa krajowego musiała nastąpić do roku 2016, sporządzenie planów zagospodarowania przestrzennego do roku 2021. Na szczeblu Unii wdrażanie Dyrektywy monitorowane jest w formie wymiany doświadczeń w grupie ekspertów z państw członkowskich. Komisja Europejska udostępnia środki na realizację projektów współpracy państw członkowskich m.in. w basenie Morza Bałtyckiego.

Ramy prawne w Niemczech

Federalne Ministerstwo Spraw Wewnętrznych, Budownictwa i Ojczyzny (BMI) sporządza przy współpracy Federalnego Urzędu Żeglugi Morskiej i Hydrografii (BSH) plany zagospodarowania przestrzennego dla wyłącznej strefy ekonomicznej (WSE) na Morzu Północnym i Morzu Bałtyckim w celu sterowania przestrzennego tamtejszych różnych użytkowań i funkcji. Za planowanie na wodach terytorialnych (strefa 12 mil morskich) odpowiedzialne są kraje związkowe.

Niemieckie dokumenty krajowe

Dla WSE na Morzu Północnym i Bałtyku istnieją już Plany Zagospodarowania Przestrzennego. Zostały one po przeprowadzeniu procedury udziału społeczeństwa wprowadzone przez ówczesne Federalne Ministerstwo Transportu, Budownictwa i Urbanistyki (BMVBS). Zawierają one cele i zasady zagospodarowania przestrzennego w zakresie użytkowania gospodarczego i naukowego, w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa i łatwości żeglugi oraz ochrony środowiska morskiego.

Rozporządzenie Federalnego Ministerstwa Transportu, Budownictwa i Urbanistyki w sprawie zagospodarowania przestrzennego niemieckiej WSE na Morzu bałtyckim z 10.12.2009 r. (Fed. Dz.U. I str. 3861), obejmujące jako załącznik Plan Zagospodarowania Przestrzennego (część opisowa i mapy), weszło w życie 19 grudnia 2009 r. Rozporządzenia łącznie z planami zagospodarowania przestrzennego, uzasadnieniem oraz raportami oddziaływania na środowisko dostępne są tutaj:

https://www.bsh.de/DE/THEMEN/Offshore/Meeresraumplanung/Nationale_Raumplanung/nationale-raumplanung_node.html

Plan dla wód terytorialnych Meklemburgii-Pomorza Przedniego (Krajowy Program Rozwoju Przestrzennego 2016) jest obecnie przygotowywany:

http://www.raumordnung-mv.de/pages/Online-Beteiligung_Raumordnung.php

Ramy prawne w Polsce

Organami właściwymi w sprawie morskiego planowania przestrzennego jest odpowiednio minister właściwy do spraw gospodarki morskiej i właściwy terytorialnie dyrektor urzędu morskiego. Minister przyjmuje morskie plany w formie rozporządzenia oraz przekazuje je Komisji Europejskiej. Dyrektor urzędu morskiego jest odpowiedzialny za opracowanie projektów planów.

Informacje o morskim planowaniu przestrzennym na stronie Ministerstwa Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej:
https://mgm.gov.pl/gospodarka-morska/polityka-morska/polityka-morska/

Podstawa prawna: ustawa z dnia 21 marca 1991 r. o obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej i administracji morskiej (Dz. U. z 2013 r., poz. 934 ze zm.):
http://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19910320131

Polskie dokumenty krajowe

Studium uwarunkowań zagospodarowania przestrzennego polskich obszarów morskich wraz z analizami przestrzennymi można pobrać w języku polskim i angielskim ze strony Urzędu Morskiego w Gdyni wraz z mapami i załącznikami:

https://www.umgdy.gov.pl/?cat=96

Plany zagospodarowania przestrzennego polskich obszarów morskich:

https://www.umgdy.gov.pl/?page_id=2161

Kontakt i linki

Poniżej znajdą Państwo wybór danych kontaktowych członków opisanej powyżej grupy roboczej ds. zagospodarowania przestrzennego obszarów morskich.

Kontakt

Federalne Ministerstwo Spraw Wewnętrznych, Budownictwa i Ojczyzny (BMI)

dr Daniel Meltzian,
Kierownik referatu H III 3 Europejskiej polityki rozwoju przestrzennego/spójności terytorialnej
Daniel.Meltzian@bmi.bund.de

Meklemburgia – Pomorze Przednie

Petra Schmidt-Kaden,
Ministerstwo Energii, Infrastruktury i Rozwoju Kraju Związkowego Meklemburgia – Pomorze Przednie
Departament Rozwoju Kraju
petra.schmidt-kaden@em.mv-regierung.de
www.em.regierung-mv.de

Federalny Urząd Żeglugi Morskiej i Hydrografii (BSH)

dr Kai Trümpler
tel.: +49 40 3190-6100
kai.truempler@bsh.de

Rzeczpospolita Polska

Ministerstwo Infrastruktury
Mariola Chojnacka
Dyrektor Departamentu Gospodarki Morskiej (DGM)
ul. Chałubińskiego 4/6
00-928 Warszawa
tel.: +48 22 583 85 70
SekretariatDGM@mi.gov.pl

Urząd Morski w Gdyni
ul. Chrzanowskiego 10
81-338 Gdynia
tel.: +48 58 355 33 33
umgdy@umgdy.gov.pl

Urząd Morski w Szczecinie
pl. Batorego 4
70-207 Szczecin
tel.: +48 91 440 33 19
sekretariat@ums.gov.pl

Linki

DG MARE – DG ds. Gospodarki Morskiej i Rybołówstwa:
https://ec.europa.eu/info/departments/maritime-affairs-and-fisheries_pl

Dyrektywa UE ustanawiająca ramy planowania przestrzennego obszarów morskich:
https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=uriserv:OJ.L_.2014.257.01.0135.01.POL

Federalny Urząd Żeglugi Morskiej i Hydrografii (BSH):
https://www.bsh.de/DE/THEMEN/Offshore/Meeresraumplanung/meeresraumplanung_node.html

Zagospodarowanie przestrzenne obszarów morskich Meklemburgii – Pomorza Przedniego:
https://www.regierung-mv.de/Landesregierung/em/Raumordnung/Landesraumentwicklungsprogramm/Maritime-Raumordnung

Zagospodarowanie przestrzenne obszarów morskich Szlezwika-Holsztynu:
https://www.schleswig-holstein.de/DE/Fachinhalte/L/landesplanung_raumordnung/weitereThemen/landesplanung_maritime_raumordnung.html

BMI – Gospodarka Przestrzenna na morzu:
https://www.bmi.bund.de/DE/themen/heimat-integration/raumordnung-raumentwicklung/grundlagen/maritime-raumordnung/maritime-raumordnung.html

Ministerstwo Infrastruktry / Gospodarka Morska:
https://www.gov.pl/web/infrastruktura/gospodarka-morska

Urząd Morski w Gdyni:
https://www.umgdy.gov.pl/

Urząd Morski w Szczecinie:
http://www.ums.gov.pl/